postępowanie karnepostępowanie karne

Prawo do pomocy prawnej

Zarówno w postępowaniu przygotowawczym, prowadzonym przez prokuratora jak i w postępowaniu przed sądem możesz skorzystać z pomocy prawnej.
Pomoc prawna polegać może na:

- wyznaczeniu dla Ciebie obrońcy (pełnomocnika) z urzędu,
- zwolnieniu Cię z kosztów sądowych.

Obrońca z urzędu

W niektórych przypadkach wyznaczenie obrońcy jest obowiązkowe. Dzieje się tak, gdy oskarżony:

- jest nieletni,
- jest głuchy, niemy lub niewidomy,
- zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności,
- gdy sąd uzna to za niezbędne ze względu na okoliczności utrudniające obronę.

Obrońca z urzędu przysługuje również wówczas, jeśli sprawa toczy się przed sądem okręgowym jako sądem pierwszej instancji i dotyczy zbrodni. Jeżeli zarzucono Ci czyn inny niż zbrodnię - musisz mieć obrońcę z urzędu, jeśli jesteś pozbawiony wolności (w tej lub innej sprawie). Pamiętaj, że chodzi tu tylko o postępowanie toczące się przed sądem okręgowym!

Jeżeli nie spełniasz żadnego z podanych wyżej warunków i nie masz obrońcy z wyboru, możesz prosić, aby wyznaczono Ci obrońcę z urzędu.

W tym celu powinieneś:

- złożyć wniosek do prezesa sądu o ustanowienie obrońcy z urzędu;
- wykazać w tym wniosku, że nie jesteś w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny.

Warto załączyć takie dokumenty, jak: zaświadczenie o zarobkach, zaświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej, formularz podatkowy itp.

Wniosek powinieneś złożyć w biurze podawczym sądu rozpatrującego sprawę lub przesłać pocztą na adres tego sądu - najlepiej listem poleconym. Jeżeli sprawa jest jeszcze w prokuraturze (toczy się postępowanie przygotowawcze) wniosek do prezesa sądu złóż za pośrednictwem prokuratury.

Obrońcę z urzędu wyznacza prezes sądu. Od jego odmowy nie przysługuje odwołanie.

Wniosek oskarżonego o wyznaczenie obrońcy z urzędu

Zwolnienie z kosztów sądowych

Sąd może zwolnić Cię w całości lub w części od zapłaty kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa.

Zrobi to wtedy, jeżeli istnieją podstawy do uznania, że:

- uiszczenie ich byłoby dla Ciebie zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów;
- gdy przemawiają za tym względy słuszności.

Jeśli nie złożysz wniosku o zwolnienie od kosztów, a zostaniesz skazany, będziesz musiał te koszty pokryć. Nie zostaniesz nimi obciążony tylko wtedy, jeśli sąd Cię uniewinni lub umorzy postępowanie. W każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd określa, kto, w jakiej części i zakresie ponosi koszty procesu.

Na koszty procesu składają się koszty sądowe i wydatki stron innych niż oskarżyciel publiczny. Sąd, orzekając o kosztach procesu może Cię zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych, natomiast pozostałe koszty procesu ponosi strona "przegrywająca", czyli Ty, jeśli zostałeś skazany.

Na odmowne postanowienie sądu w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, przysługuje Ci zażalenie do sądu II instancji. Składa się je za pośrednictwem sądu I instancji.

Podstawa prawna:

1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 ze zm.).
3. Ustawa z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223 ze zm.).
4. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2003 r. w sprawie wysokości opłaty od kasacji w sprawach karnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 97, poz. 886).